Zmarł twórca pierwszego polskiego komputera

W niedzielę we Wrocławiu, zmarł w wieku 83 lat polski inżynier, elektronik i informatyk, twórca pierwszego polskiego mikrokomputera K-202 Jacek Karpiński. Cierpiał na zanik mięśni.

Urodził się w 1927 roku w Turynie. W czasie okupacji brał udział w konspiracyjnych formacjach harcerskich, początkowo małym sabotażu, potem w Grupach Szturmowych, był żołnierzem batalionu "Zośka", w jednym pododdziale z K. K. Baczyńskim. Ciężko ranny przeżył powstanie w Warszawie, a za męstwo na polu walki został trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych.

Po rehabilitacji od 1946 studiował na Politechnice Łódzkiej i Warszawskiej. Dyplom mgr inż. uzyskał w marcu 1951. Po studiach, z uwagi na swą przeszłość okupacyjną, miał problem ze znalezieniem stałej pracy poza uczelnią. Jako adiunkt w Polskiej Akademii Nauk w 1957 roku zbudował swój pierwszy duży wynalazek - maszynę elektronową AAH do automatycznego prognozowania pogody w Państwowym Instytucie Hydrologiczno-Meteorologicznym wg pomysłu Józefa Lityńskiego z tegoż Instytutu. AAH było opartą na 650 lampach maszyną do długoterminowych prognoz pogody na podstawie analizy harmonicznych Fouriera. W 1959 powstał AKAT-1 – pierwszy na świecie tranzystorowy analizator równań różniczkowych.

W 1960 roku Karpiński znalazł się wśród sześciu finalistów światowego konkursu UNESCO, co dało mu możliwość studiów na uniwersytetach Harvard i Massachusetts Institute of Technology. Po dwóch latach wynalazca odrzucił propozycję pozostania na stałe w USA i powrócił do kraju.

Po powrocie, w Pracowni Sztucznej Inteligencji w Instytucie Automatyki PAN skonstruował perceptron, uczącą się maszynę, która rozpoznawała otoczenie przy użyciu kamery. Była to wówczas druga taka konstrukcja na świecie. Była to sieć neuronowa oparta na 2 tysiącach tranzystorów.

Po przejściu do Zakładu Fizyki Doświadczalnej UW Karpiński zaprojektował i zbudował KAR-65, uniwersalny komputer do obliczeń. Urządzenie zbudowane na polskich tranzystorach i diodach wykonywało 100 tys. operacji na sekundę - trzy razy więcej niż ówczesny komputer "Odra", wrocławskich zakładów Elwro. Było przy tym 16 razy tańsze. Nie weszło do produkcji.

W latach 1970-1973 zaprojektował wraz zespołem pierwszy w kraju minikomputer – K-202, na układach scalonych małej i średniej skali integracji. Jednostka centralna wyposażona była w pamięć stałą i operacyjną, które można było rozszerzać. K-202 pracował z szybkością miliona operacji na sekundę (szybciej niż komputery osobiste 10 lat później). Zastosowano w nim nowatorskie na skalę krajową rozwiązanie powiększania pamięci poprzez adresowanie stronicowe, opracowane w Wielkiej Brytanii i USA na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych. W prędkości obliczeń dorównywały mu wówczas tylko amerykański minikomputer Super-Nova i angielski Modular One.

Mimo początkowego zainteresowania projekt został odrzucony przez peerelowskich decydentów. Ostatecznie jego produkcję rozpoczęto, ale sfinansowano z funduszy brytyjskich i na zamówienia Data-Loop i MB Metals. Mimo ogromnych zamówień i oficjalnego poparcia Edwarda Gierka powstało zaledwie 30 egzemplarzy komputera . Produkcję szybko przerwano, zespół konstrukcyjny rozwiązano, a Karpiński został zwolniony.

Na bazie K-202 produkowano w latach 1976 - 1986 w Zakładach Systemów Mikrokomputerowych MERA w Warszawie mikrokomputer MERA-400.

W latach 70. konstruktor nie mógł znaleźć pracy zgodnej ze swymi kwalifikacjami i doświadczeniem, a wyjazdu za granicę mu zabroniono. W proteście przeciw takiemu traktowaniu, w 1978 roku wynajął zrujnowane gospodarstwo pod Olsztynem i zajął się hodowlą drobiu i świń.

Po zablokowaniu w 1980 roku jego nominacji na dyrektora fabryki komputerów "Era" wyjechał do Szwajcarii, gdzie zatrudnił się u Stefana Kudelskiego, producenta profesjonalnych magnetofonów NAGRA.

Do kraju powrócił w 1990 roku i zamieszkał we Wrocławiu. Doradzał w dziedzinie informatyki L. Balcerowiczowi. Borykał się z  problemami finansowymi, po cześci wynikającymi z pułapek ekonomicznych, w jakie wpadł, próbując wprowadzać swoje wynalazki do produkcji. Dorabiał projektując witryny komputerowe. Cześć Jego pamięci.

(źródło: media elektroniczne)