Królowie „piątkowscy” w datach i faktach
 Zygmunt I Stary: monarcha w blasku renesansu
1 stycznia 1467 - w Kozienicach przychodzi na świat Zygmunt, syn króla Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki
20 października 1506 - królewicz Zygmunt wielkim księciem litewskim
24 stycznia 1507 - koronacja Zygmunta na króla Polski
8 lutego 1512 - ślub z Barbarą Zapolyą
1514 - utrata Smoleńska
17-22 lipca 1515 - zjazd cesarza Maksymiliana I oraz Zygmunta I i Władysława II, króla Węgier, w Wiedniu
2 października 1515 - śmierć królowej Barbary
18 kwietnia 1518 - ślub z Boną Sforzą
1 sierpnia 1520 - narodziny następcy tronu, Zygmunta Augusta
13 lipca 1521 - pierwsze uruchomienie dzwonu „Zygmunt” na jednej z wież katedry wawelskiej
8 kwietnia 1525 - polskokrzyżacki traktat krakowski (10 kwietnia – hołd Albrechta Hohenzollerna na rynku krakowskim)
15 października 1526 - reforma walutowa w Koronie; wprowadzenie nowej waluty: 1 złoty = 30 groszy
20 lutego 1530 - koronacja Zygmunta Augusta; początek przydomka „Stary” dla jego ojca
6 października 1544 - Zygmunt August obejmuje władzę nad Litwą
1 kwietnia 1548 - śmierć Zygmunta I w zamku wawelskim; pochówek króla w podziemiach katedry
♦ ♦ ♦
Spokojny, stateczny, zrównoważony, z dużym poczuciem humoru – ale i pozwalający się wodzić (zwłaszcza w miarę upływu lat) żądnej władzy żonie – królowej Bonie. Czy był taki rzeczywiście?
I tak, i nie. Faktem jest, że prowadził bardzo wyważoną i rozsądną politykę, mimo konfliktów na granicach wschodniej i południowej. Najbardziej znana stała się jednak kilkuetapowa wojna
z Zakonem Krzyżackim, zakończona układem krakowskim i hołdem Albrechta Hohenzollerna 10 kwietnia 1525 roku. Zakon, mimo że się tak sądzi, nie przestał istnieć, sekularyzacji uległa tylko pruska gałąź organizacji – ale i tak było to wydarzenie epokowe. Poniekąd w rodzinie, jako że Albrecht był siostrzeńcem Zygmunta. Ale wtedy takie sprawy podobnie się załatwiało.
Zygmunt I i Zygmunt August byli władcami pławiącymi się w blasku kultury renesansu. To czas przebudowy zamku wawelskiego i powstania wspaniałego pałacu królewskiego. To kroniki Macieja Miechowity i Marcina Bielskiego. To słynny dzwon „Zygmunt”, działalność Bartłomieja Berrecciego i lutnisty Bekwarka. Ale też i świadomość zagrożeń i nadciągającej burzy, tak umiejętnie sygnalizowane facecjami niezrównanego mędrca-trefnisia Stańczyka i happeningami Rzeczypospolitej Babińskiej. Rozkwit wiedzy i nauki, niezależnie od wyznania. Był to wspaniały dla Polski, Wiek Szesnasty. Złoty Wiek.
Ale też warto podkreślić, że to w wyniku reformy walutowej Zygmunta I Starego wprowadzono w Rzeczypospolitej złotego polskiego i grosze jako obowiązującą walutę.
Marek Rezler
(za Echem Piątkowa 07.2010)
|
